Sự gia tăng nhanh của phụ tải và tỷ trọng năng lượng tái tạo đang khiến hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) được quan tâm ở một vai trò mới, không chỉ lưu điện để sử dụng sau, mà còn trở thành một phần của bài toán điều tiết và vận hành lưới điện.

BESS đang bắt bầu bước vào bài toán của lưới điện Việt Nam

Thị trường lưu trữ điện tại Việt Nam đang có một thay đổi đáng chú ý. Nếu trước đây pin lưu trữ thường được nhắc đến cùng điện mặt trời mái nhà, nhu cầu dự phòng hoặc tối ưu lượng điện tự sản xuất, thì hiện nay BESS đã bắt đầu xuất hiện trực tiếp trong các kế hoạch vận hành và đầu tư lưới điện.

Theo Bộ Công Thương, quy hoạch điện đã định hướng phát triển khoảng 10.000–16.300 MW BESS vào năm 2030. Hệ thống lưu trữ được định hướng bố trí gần các trung tâm nguồn điện gió, điện mặt trời hoặc các trung tâm phụ tải, nhằm phục vụ nhu cầu của hệ thống và hỗ trợ kết hợp với năng lượng tái tạo. Đáng chú ý, đây không còn chỉ là định hướng trên giấy. Trong năm 2026, các hệ thống BESS đã bắt đầu được đưa vào vận hành ở cấp lưới phân phối.

Tháng 8/2026, EVNNPC đưa vào vận hành hệ thống BESS đầu tiên tại Trạm biến áp 110 kV Phúc Sơn, Ninh Bình, với công suất 5 MW và dung lượng 10 MWh. Tại Hà Nội, EVNHANOI cũng đã hoàn thành và đưa vào vận hành thử nghiệm 5 hệ thống BESS kết nối với lưới 110 kV, tổng công suất 50 MW/100 MWh. Những dự án này cho thấy lưu trữ điện đang dần được đặt vào một vị trí khác trong hệ thống năng lượng.

Bài toán phụ tải giờ cao điểm

Một trong những lý do BESS được chú ý là sự thay đổi rất nhanh của phụ tải điện. Theo EVNNPC, công suất cực đại trên địa bàn đơn vị quản lý đã đạt 21.142 MW vào ngày 24/6/2026, cao hơn khoảng 11,4% so với mức cực đại của năm 2025. EVNNPC dự báo công suất cực đại năm 2027 có thể tiếp tục tăng lên khoảng 23.500–23.800 MW.

Khi nhu cầu điện tăng mạnh vào một số thời điểm nhất định, vấn đề của hệ thống không đơn giản nằm ở tổng lượng điện tiêu thụ trong cả ngày. Áp lực còn tập trung vào những khoảng thời gian mà phụ tải đồng thời tăng cao. Đây chính là nơi BESS có thể tạo thêm dư địa cho hệ thống.

Thay vì chỉ bổ sung thêm nguồn phát, điện năng có thể được tích trữ vào những thời điểm phù hợp và đưa trở lại hệ thống khi nhu cầu tăng. EVNNPC hiện xác định BESS là một trong những giải pháp để bổ sung công suất và “san” tải cho lưới điện vào giờ cao điểm. Cách tiếp cận này khiến giá trị của pin lưu trữ không còn nằm riêng ở khả năng cung cấp điện dự phòng. Khả năng dịch chuyển thời điểm sử dụng điện đang trở thành một yếu tố ngày càng quan trọng.

Mắt xích của năng lượng tái tạo

Sự phát triển của năng lượng tái tạo cũng góp phần thúc đẩy nhu cầu lưu trữ.Điện mặt trời có xu hướng tạo ra sản lượng lớn vào ban ngày, trong khi nhu cầu sử dụng điện có thể tăng mạnh vào những thời điểm khác. Khi tỷ trọng nguồn điện biến đổi tăng lên, hệ thống cần thêm những công cụ có khả năng hấp thụ và phát lại điện năng linh hoạt.

Bộ Công Thương hiện định hướng các dự án điện mặt trời tập trung phải kết hợp với hệ thống lưu trữ theo yêu cầu của Quy hoạch điện điều chỉnh. Đồng thời, các địa phương cũng đang đề xuất phát triển những hệ thống BESS độc lập để phục vụ nhu cầu của hệ thống điện.

Điều này mở rộng đáng kể thị trường ứng dụng của pin lưu trữ. BESS không chỉ xuất hiện sau một hệ thống điện mặt trời để tối ưu lượng điện tại một công trình, mà còn có thể được đặt tại các vị trí mà hệ thống điện cần thêm khả năng điều tiết.

Không chỉ diễn ra tại Việt Nam

Diễn biến tại Việt Nam cũng nằm trong xu hướng chung của thị trường năng lượng toàn cầu. Theo IEA, năm 2025 thế giới đã triển khai thêm 108 GW công suất lưu trữ bằng pin, tăng 40% so với năm 2024. Đáng chú ý, khoảng 80% công suất pin mới thuộc các dự án quy mô utility-scale, thay vì các hệ thống phía sau công tơ dành cho hộ gia đình và doanh nghiệp.

IEA cũng ghi nhận thời lượng lưu trữ của các dự án đang có xu hướng kéo dài hơn. Phần lớn dự án hiện vẫn tập trung quanh mức 2 giờ, nhưng số lượng hệ thống có khả năng lưu trữ 4 giờ hoặc lâu hơn đang tăng lên khi nhu cầu về khả năng điều tiết ngày càng rõ rệt.

Như vậy, thị trường lưu trữ đang dịch chuyển từ câu chuyện “lưu điện để dùng khi cần” sang một bài toán rộng hơn: làm thế nào để điện năng được sử dụng linh hoạt hơn trong toàn hệ thống.

Thị trường pin lưu trữ Việt Nam có thể bước sang một giai đoạn mới

Việc BESS bắt đầu được triển khai trên lưới điện tạo thêm một hướng phát triển bên cạnh nhóm khách hàng dân dụng và thương mại. Trong thời gian tới, thị trường có thể đồng thời xuất hiện nhiều nhu cầu khác nhau: hệ thống lưu trữ kết hợp điện mặt trời, BESS cho doanh nghiệp và nhà máy, hệ thống phục vụ phụ tải lớn và các dự án lưu trữ quy mô lưới. Đây cũng là lý do những câu chuyện về pin lưu trữ tại Việt Nam đang dần chuyển từ phạm vi của một thiết bị năng lượng sang câu chuyện về hạ tầng điện và khả năng điều phối nguồn điện.

Với định hướng phát triển hàng chục GW BESS vào năm 2030 cùng những dự án đầu tiên đã bắt đầu vận hành trong năm 2026, thị trường lưu trữ điện Việt Nam đang có thêm một động lực tăng trưởng mới. Và có lẽ, câu hỏi quan trọng trong giai đoạn tiếp theo sẽ không chỉ là “cần lưu trữ bao nhiêu điện?”, mà còn là “lưu trữ ở đâu, vào thời điểm nào và sử dụng nguồn điện đó như thế nào để tạo ra giá trị lớn nhất cho hệ thống?” Đó cũng là hướng phát triển đang khiến BESS ngày càng trở thành một phần đáng chú ý trong bức tranh năng lượng Việt Nam.

DAKIA hiện tại đang có các dòng sản phẩm pin lưu trữ phù hợp với xu hướng hiện nay, bạn hãy tham khảo tại đây: TẠI ĐÂY!